TR | EN

Kurumlar Vergisi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Serkan Kocaman Serkan Kocaman | 30.06.2022

Türkiye’nin vergilendirme kanunları ve yönetmeliklerinde kazançların ve mükelleflerin sınıflandırılması söz konusudur. Bu bağlamda vergi türleri ve mükellef sınıfları ortaya çıkmıştır.

Kurumlar vergisi; tüzel kişiler ve kurumların kazançlarının baz alındığı, açıklanan kurumlar vergisi oranlarına göre hesaplama yapılarak tahsil edilen vergi türüdür. Kurumlar vergisi mükellefleri, bu türe ilişkin düzenlenen kanun hükümleri kapsamında belirlenmiştir. 

Kurumlar Vergisi Nedir? 

Kurumlar vergisi; ödeme sorumluluğu kurumlarda ve tüzel kişilerde olan, Türkiye Cumhuriyeti vergilendirme sistemine ait bir vergi türüdür. Bu türe ait vergilendirme esasları VUK hükümleriyle ve GVK yasalarıyla belirlenir. Buna göre kurumlar vergisi ödeme yükümlülüğü sermaye şirketlerine aittir. Şahıs şirketleri, sahipleri ile eş değer statüde sayıldığından gelir vergisi kapsamında yer alır.  

Kurumlar Vergisi Nasıl Hesaplanır?  

GVK (Gelir Vergisi Kanunu) esaslarına göre şirketlerin gayrisafi kazançlarından; yapılan giderler düşüldüğünde elde edilen tutarlar, kurumlar vergisi hesaplama tutarlarıdır. 

Gayrisafi kazançlar üzerinden düşülmesi gereken giderlerin kapsamı ilgili yasa ile belirlenmiştir. Bu durumda şirketler her gider harcamasını gayrisafi hasılattan düşerek kurumlar vergisi hesabı yapamaz. 

Kurumlar vergisine ilişkin kanun düzenlemesinde yer alan 32. madde ile tahakkuk edilen tutarların hangi oranda matrah hesabına dahil edileceği belirlenmiştir. 

2022 Kurumlar Vergisi Oranları Nelerdir?  

Kurumlar vergisi oranları sabit olarak 2018,2019,2020 yılları için %22 olarak uygulanmaktaydı. Ancak pandemi sürecinin yaşanmasıyla birlikte vergilendirme yükünün artması sonucu bu oran %25’e yükseldi. 

2022 yılında kurumlar vergisi GİB ödemeleri için oranlar %23 olarak açıklandı ve önümüzdeki yıllarda kademeli azalış beklentisi başladı. Bu bağlamda 2022 yılı için kurumlar vergisi beyanname oranı %23 olarak uygulanmaktadır. Sonraki yıllara ait kurumlar vergisi oranları, yıl başlamadan evvel tayin mercileri tarafından açıklanır. 

Neler Kurumlar Vergisinin Kapsamına Girer?  

Kurumlar vergisi hesaplamaları için önemli kategorilerden biri de bu vergi türüne dahil olan kazançların belirlenmesidir. İlgili yasayla; anonim, limited ve komandit şirketler ile dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler/kamu kuruluşlarının belirli kazançları kurumlar vergisi kapsamına alınmıştır. Bu kazançlar: 

  • Ticari kazançlar 
  • Zirai kazançlar 
  • Ücret ve ödemeler, 
  • Serbest meslek icrasına bağlı kazançlar 
  • Gayrimenkul gelirleri, 
  • Menkul kıymet gelirleri 
  • Sermaye iratları olarak sıralanabilir. 

Kurumlar vergisi indirim ve gider işlemleri sırasında; elde edilen kazançların kategorisi indirim ve gider işlemlerinden muaf tutulabilir. 

Kurumlar Vergisi Mükellefleri Kimler?  

Vergi çeşitleri arasında Türkiye Cumhuriyeti vergilerinin en hacimli kalemlerinden biri olan kurumlar vergisi; mükellefiyeti yasayla belirlenen bir vergidir. Bu bağlamda sermaye şirketleri, sermaye şirketi ortaklıkları, iktisadi kazanç odağında faaliyet gösteren kamu kuruluşları, kooperatifler, derneklere bağlı olarak kazanç elde etmek üzere kurulan işletmeler ile iş ortaklıkları kurumlar vergisi mükellefi sayılmaktadır. 

Tam Mükellefiyet Nedir? 

Mükellefiyet kapsamının belirleyici yasaları gereğince; ödenmesi gereken vergi ve harçlara karşı eksiksiz sorumluluğu bulunan ve kısmi olarak sorumluluklardan muaf mükellefler bulunmaktadır. 

Tam mükellefiyet; Türkiye Cumhuriyeti kurumlar vergisi mükelleflerinin, iş yeri veya sair gelirleri için yurt içi ve yurt dışı faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara ilişkin eksiksiz şekilde sorumlu olmasını ifade eder.  

Dar Mükellefiyet Nedir?  

Mükellefler için yapılan kapsam ayrımlarından biri de dar mükellefiyet uygulamasıdır. Bu uygulamadaki amaç; ülkede faaliyet gösteren ve kurumlar vergisi kapsamında yer alan mükelleflerin, yalnızca yurt içi kazançları için vergilendirmeye tabi olmasını sağlamaktır. 

Dar mükellef kapsamındaki kurumlar vergisi mükellefleri; kurumlar vergisi beyanname ve ödeme işlemleri için sadece Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan kazanç faaliyetlerini kaynak gösterir ve o kazançlar üzerinden hesaplama yapar. 

Kurumlar Vergisi Beyannamesi Nedir? 

Kurumlar vergisi beyannamesi; yıllık vergi ödemeleri veya geçici vergi beyanı için kullanılan, işletmelerin vergiye tabi kazançlarına yönelik bildirimlerin yer aldığı formdur. Hesap dönemlerini takip eden 4. aya ait 25. güne kadar tebliği zorunlu olan bu beyannameler; e-Beyanname hizmeti aracılığıyla kurumlar vergisi GİB teslimi yapılmak üzere hazırlanır.  

Beyanname bildirimleri ve hesaplamaları, kurumların tüm vergiye tabi kazançlarının tek hesapta toplanması şeklinde yapılır. Yani bir kurumun iradesinde bulunan şube, ajans, mağaza ya da üretim tesisi gibi işletme varlıkları için ayrı ayrı beyanname hazırlanmaz. Bu varlıkların tabi olduğu üst kurum için tek bir kurumlar vergisi beyannamesi hazırlanır ve bu işletmelere ait tüm kazançlar kurumun kazancına eklenerek oranlama ile vergi tutarı bulunur. 

Kurumlar Vergisi Beyannamesi Ne Zaman Verilir? 

Kurumlar vergisi ödemekle yükümlü mükellefler için beyanname teslim süreleri oldukça önemlidir. İlgili yönetmelik kapsamında 2021 yılına ait kurumlar vergisi beyannamelerinin teslim süreci 1 Nisan-5 Mayıs 2022 olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda gider gösterme, kazanç oran hesabı yapma ve sair işlemlerin yer aldığı beyannamelerin açıklanan süreç içerisinde e-Beyanname hizmeti ile GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) internet vergi dairesi kurumuna teslim edilmesi gerekir.  

Kurumlar Vergisi Tarhı  

Kurumlar vergisi tarhı; vergi koyma anlamında kullanılan ve beyannamenin ibraz edildiği vergi dairesi aracılığıyla mükelleflerin tüzel kimliği için yapılmış vergilendirme işlemini ifade eden bir kavramdır. 

Bu bağlamda vergi idareleri tarafından mükelleflere ait tüzel kişilikler adına, iktisadi maksatlı kurulan kurumlar ve derneklerle; vakıflara ait iktisadi maksatlı işletmeler için açıklanan vergilendirme sorumluluğu müteselsilen yapılır. Söz konusu sorumluluk verginin tarh olunduğu işletmeler ve kurumlar için yönetici ve ortaklar adına yapılır. 

Kurumlar Vergisi Beyannamesinde Gider Nasıl Gösterilir? 

Kurumlar vergisi ödemeleri için mükelleflerin hesaplama sırasında gider gösterme hakkı bulunur. Bu haktan yararlanmak isteyen kurumların Gelir Vergisi Kanunu 40. madde uyarınca; gider gösterilmesi kabul edilen kategorileri dikkate alması gerekir. Gayrisafi hasılatın gider kalemleri, kurumlar vergisi indirimi olmak üzere beyan edilerek tutar hesaplamalarında belirtilebilir. 

Zarar Mahsubu Nasıl Yapılır? 

Kurumlar vergisi yıllık kazançlar baz alınarak hesaplanır. İşletmelerin ticari faaliyetleri sebebiyle ortaya çıkan zararlar; sonraki döneme ait kazançların vergilendirmesinden düşülebilir. Bu işlemin yapılması için beyannamede ilgili yıllara ait kazanç tutarları ve zarar tutarları ayrı ayrı ibraz edilir. Beş yıldan uzun süre sirayet etmemesi şartıyla; kurumların geçmiş yıl zararları sonraki yıllara ait vergilendirme tutarı hesaplamalarında indirim olarak gösterilebilir.  

Kurumlar Vergisi Nasıl Ödenir? 

Yıllık olarak ödemesi yapılan kurumlar vergisi taksit şeklinde ödemeler için de hak tanınan vergi türlerinden biridir. Bu durumda beyan edilen vergi tutarının; ibrazın yapıldığı ayın sonuna kadar ödenmesi gerekir. 

Yıllık olarak ya da taksitler halinde yapılan vergi ödemelerinin her biri beyanname esasına uygun tahsil edildiğinden; ödeme işlemlerinden önce beyanname ibrazının yapılması şarttır. Kurumlar vergisi yapılandırma ödemeleri de ilgili yapılandırma işleminin sonrasında gerçekleşir. Onay alınan yapılandırma işlemi ve kurumlar vergisi rutin ödemesi; anlaşmalı bankalar aracılığıyla ya da GİB resmî sitesi üzerinden yapılabilir.  

Kurumlar Vergisiyle İlgili Merak Edilenler 

Kurumlar vergisi mükellefi olan kurum ve işletmeler için pek çok detay önem taşır. Bu sebeple kurumlar vergisi ve gelir vergisi farkı, elde edilen kazançların türü ve ortaklıkların mükellefiyet paylaşımı gibi pek çok hususla ilgili merak edilen sorular bulunmaktadır. Bu kritik konulara ilişkin sorulardan birkaçı şu şekilde sıralanabilir: 

Kurumların Adi Ortaklıklardan Elde Ettiği Kazançlar Ne Şekilde Değerlendirilir? 

Adi ortaklıkların tüzel kişiliği bulunmadığından kurumlar vergisi mükellefi sayılmazlar. Bu sebeple ikiden fazla kurumlar vergisi mükellefi ortaklık kurarsa; ortaklığa ait gelirlerin vergilendirmesi, şirketlerin ortaklıktaki hisseleri üzerinden kazanca dahil edilmesiyle yapılır. 

Dar mükellef kapsamında yer alan inşaat taahhüt şirketleri için ilgili kanunda ortaklık kurmaları halinde elde edecekleri kazanç için özel bir hüküm bulunur. Bu hüküm uyarınca dar mükellefiyet sahibi inşaat taahhüt şirketleri, adi ortaklıkları için iş yeri statüsü kazanır ve elde edilen iratların tümü ticari kazanç sayılarak vergilendirme yapılır.  

Kimler Kurumlar Vergisinden Muaf Olur? 

Tüm kurum ve sermaye şirketlerini kapsayan kurumlar vergisi için yasalar yoluyla muafiyet uygulaması yapılmıştır. İlgili yasalar uyarınca kamu idare ve kuruluşlarının iştirakinde olan, sosyal amaçla işletilen; şefkat-rehin ve yardım sandığı, aşevleri, ceza kurumları ile tutukevleri kurumlar vergisinden muaftır. Yasanın çıkışından sonraki dönemde bu muafiyete, darülaceze atölyeleri, öğrenci yurtları, öğrenci pansiyonları gibi kurumlar da dahil edilmiştir.

Kurumlar Vergisi Beyannamesi Nereye Verilir? 

Kurumlar vergisi beyannameleri bağlı olunan vergi daireleri ile GİB resmi internet adresi üzerinden kabul edilmekteydi. Ancak son dönemde yönetmelik değişikliği ile fiziki beyanname teslimi sonlandırıldı. Bu bağlamda e-Beyanname uygulaması ile tüm beyanname teslimleri GİB resmî sitesi üzerinden yapılmaktadır. 

Limited ve Anonim Şirketler Kurumlar Vergisi Mükellefi mi? 

Limited şirket kuruluş işlemleri ve sorumlulukları konusunda en çok merak edilen konulardan biri de mükellefiyet kapsamına ilişkindir. Limited ve anonim şirketlere ait gayrisafi kazançların tümü kurumlar vergisi kapsamında yer alır. 

Sermayesi paylara dağıtılmış olan komandit şirketler için kurumlar vergisi mükellefiyeti, komanditer ortakların hisse paylarına yönelik olarak uygulanmaktadır. 

Şahıs Şirketleri Kurumlar Vergisi Mükellefi mi? 

Şahıs şirketleri işlev ve sorumluluk bakımından sahipleriyle eş değer kuruluşlardır. Bu bakımdan değerlendirildiğinde tüzel kişilik edinmezler. Şahıs şirketleri gelir vergisine tabidir ve kurumlar vergisi kapsamında yer almaz.  

Kurumlar Vergisi ile Gelir Vergisi Farkı Nedir?  

Kurumların varoluşu gerçek kişilerin bir araya geldiği yapılaşmayla mümkündür. Kurumlara ait kazançlar için vergilendirme ve pay alma dağılımı ortaklar arasında yapılır. Kurumlar vergisi bu özelliğe haiz olmuş sermaye şirketleri ve kuruluşlar için uygulanan bir vergi türüdür. 

Gelir vergisi ise gerçek kişi kazançlarını esas alır. Gelir vergisi ödemekle yükümlü olan kişiler için bir şirket veya kurumda ortak/sahip olma ilişkisi aranmaksızın, kazançlarının vergiye tabi tutulması söz konusudur. 

Kurumlar Vergisi ile Geçici Vergi Farkı Nedir? 

Geçici vergi kavramı; vergi türlerinin yıl içerisine yayılan periyotlar halinde ödenmesini ifade eder. Peşin vergi olarak da adlandırılan bu vergi türü aslında ayrıca bir vergi uygulamasını değil, vergi uygulamalarının yıl içinde parça parça ödenişini ifade eder. 

Kurumlar vergisi ise yasayla kapsamı belirlenmiş mükellefleri olan, belirli iratları kazanç kabul edilen vergi türlerinden biridir. 

İşinizi Kurarken ve Büyütürken Norma Profesyonelleri Yanınızda!

İşletmenizi kurmak veya girişiminizi büyütmek isterken bürokratik işlemlerin ve mali yönetim sorumluluklarının ezici gücüne karşı akılcı çözümler kullanma vakti! Norma ile işletmenizin ilk kuruluş aşamasından itibaren mali yönetim ve finansal danışmanlık için profesyonel platform desteği alabilirsiniz. Tek kanal üzerinden tüm bankacılık, hesap takip, ön muhasebe kayıt ya da e-Fatura işlemlerinizi yapabilir; uzman finansal danışmanlık hizmetiyle yeni nesil şirket yönetiminin fırsatlarından yararlanabilirsiniz!

Finansal Danışmanlık Hizmeti Al!

Beyanname, vergi ve mali mevzuatlarla ilgili tüm işlemlerin için Finansal Danışmanlık hizmeti al.